In de Goede Week en de Paastijd gedenken en vieren we de verlossende missie van Jezus. Hij verlangde er naar, en deinsde er voor terug.
In een gewone relatie is het vanzelfsprekend om elkaar aan het woord te laten, om te vertellen wat je bezighoudt en om te horen wat de ander bezighoudt. Relatie is dialoog, en dat geldt in beginsel ook voor onze relatie met God. De eucharistieviering is een dialoog. Op bepaalde momenten in die viering, zoals in de voorbede, kunnen we even tegen God aanpraten. We weten dat Hij luistert, zoals Hij ook zag en luisterde toen het Joodse volk in Egyptische slavernij verkeerde. “Ik heb de ellende van mijn volk in Egypte gezien, de jammerklachten om zijn onderdrukkers gehoord” (Exodus 3, 7).

En toch is de eucharistieviering iets anders dan een gesprek. Ondanks de vele momenten in de Mis waarop we als deelnemers aan het woord komen, is het vooral God die via de voorganger aan het woord is: in het evangelie, de homilie en natuurlijk in het eucharistisch gebed. Wat dat betreft sluit de Mis aan bij de instelling van de Eucharistie zoals we die kennen uit de Bijbelse verhalen over het Laatste Avondmaal.
Dat verhaal begint met een opdracht van Jezus aan zijn leerlingen om de nodige voorbereidingen te treffen. Bij de evangelist Lucas zijn het Petrus en Johannes die vooruit worden gestuurd. Zij luisteren naar de instructies en nemen alleen het woord om te vragen waar zij de voorbereidingen moeten treffen. Hierna gaan ze aan tafel, og Jezus neemt het woord. “Vurig heb Ik ernaar verlangd, eer Ik ga lijden, dit paasmaal met u te eten” (Lucas 22, 15).
Als wij op zondagmorgen besluiten naar de kerk te gaan, dan hebben we wellicht het gevoel dat we dat uit eigen beweging doen. Maar eigenlijk geven we een antwoord, want eerst is er de uitnodiging van God die wordt vertolkt door klokgelui: een oproep tot gebed, een uitnodiging om te reageren. Als we gaan, dan geven we gehoor aan dat vurige verlangen van Jezus om met ons het paasmaal te eten. Het is goed om dat te beseffen als we de kerk binnenkomen en de godslamp zien branden. Dan kunnen we even knielen, uit eerbied, maar ook om Hem te groeten, om te laten weten dat we er zijn, waarbij we Hem in dat kleine gebaar al kunnen danken voor de uitnodiging, voor zijn verlangen om met ons te zijn en het paasmaal te delen.
Het verlangen van Jezus is in zekere zin een verlangen dat teruggaat naar vóór de schepping, toen God zijn liefde wilde delen en daartoe de mens schiep. We weten hoe moeilijk de mens het sinds de schepping heeft gehad om in een eenheid van wederzijdse liefde met God te leven. Ook dat versterkt het verlangen van Jezus om samen met de leerlingen aan tafel te zijn. Al die eeuwen heeft Hij toegezien hoe de mens dwalende was, hoe die als een verloren zoon zijn geluk zocht in een ver land, maar daar hopeloos vastliep tussen de varkens. Daarna is er de vreugde van de vader over het weerzien met zijn verloren zoon — het gelukkige vervolg op zijn vurige verlangen de jongen weer in zijn armen te kunnen sluiten. “Laten we eten en feestvieren” (Lucas 15, 23).
In de Bovenzaal, waar Jezus met zijn leerlingen samenkomt, is er ook reden tot feest, want daar begint de instelling van ‘het nieuwe, altijddurende verbond’, het herstel van de verbroken eenheid. Maar uit het vervolg van dat Lucas-hoofdstuk blijkt hoezeer overwinning en verlies in elkaars nabijheid kunnen liggen. Nadat Jezus het gezegende brood met zijn leerlingen heeft gedeeld, wordt de beker van het verbond direct gevolgd door de aankondiging van het verraad. “Hij sprak: ‘Deze beker is het Nieuwe Verbond in mijn Bloed, dat voor u wordt vergoten. Maar zie, degene door wiens hand Ik zal worden overgeleverd is met Mij aan tafel'” (Lucas 22, 20-21).
Jezus maakt het niet mooier dan het is. Deze maaltijd is niet het happy end, maar gaat ook over de kwetsbaarheid van onze relatie met God, og van de kerkelijke werkelijkheid van alledag. De kwetsbaarheid komt niet van de kant van God, voor wie het verbond ‘altijddurend’ is, en geldt ook niet voor het bestaan voor de Kerk op zich, want “op deze steenrots zal ik mijn Kerk bouwen en poorten der hel zullen haar niet overweldigen” (Matteüs 16, 18).
De kwetsbaarheid van de relatie voedt het verlangen van Jezus en illustreert de urgentie en noodzaak van zijn handelen. Dat is prachtig verwoord in diverse eucharistische gebeden. In eucharistisch gebed nummer 5: “Nooit willen wij vergeten hoe Hij één werd met ons in lijden en dood. Onze last maakte Hij tot de zijne, zijn trouw werd de onze.” Eucharistisch gebed nummer 7: “Toen wij verloren waren en niet in staat U naderbij te komen, hebt Gij nog het meest getoond hoezeer Gij ons bemint: uw Zoon, de enige Gerechte, heeft zich overgeleverd in onze handen; Hij werd genageld aan een kruis. Daar heeft Hij met wijd gestrekte armen het onverwoestbaar teken opgericht van het verbond tussen de hemel en de aarde.” Gebed nummer 8: “God, Vader van ons allen, toen wij ons van U hadden afgewend, hebt Gij ons doen terugkeren door uw Zoon. Hem hebt Gij overgeleverd tot in de dood, opdat wij ons tot U bekeren en elkander beminnen. Daarom vieren wij de verzoening die Christus ons heeft gebracht.” Eucharistisch gebed 12: “Hemelse Vader, met eerbied noemen wij uw Naam. Altijd zijt Gij met ons op weg, en dichter dan wij durven dromen, zijt Gij bij ons wanneer uw Zoon ons samenbrengt rond deze tafel, waar wij uw liefde vieren met brood en beker.”

Twee mooie teksten hierover horen we te weinig want die zijn onderdeel van twee eucharistische gebeden voor kinderen. In nummer 10: “Hij is gekomen om ons ten voorbeeld te zijn in liefde voor U en voor elkaar. Hij is gekomen om van ons weg te nemen het kwaad dat vriendschap verhindert en de haat, die het geluk van de mensen in de weg staat.” En in nummer 11: “Hij kwam in de wereld, omdat de mensen U in de steek gelaten hadden en niets meer met elkaar te maken wilden hebben. Hij heeft onze ogen en onze oren geopend en ons gezegd wie wij zijn: broers en zusters van elkaar, kinderen van U, onze Vader.”
Dat is waarover het gaat bij die maaltijd waarnaar Jezus zo vurig verlangde. Hij verlangde er naar omdat Hij daar de weg op ging naar de verlossing, de weg naar God, en daarmee gehoor zou geven aan de ultieme wens van de Vader. Het gebeurde in een ‘bovenzaal’, enigszins verheven boven het gewone leven beneden op straat. Het kruis stond op een verhoging, op de heuvel van Golgota; daar bood Jezus zijn leven aan aan de Vader tot redding van de mens, terwijl Hij werd bespot door de handlangers van zijn verrader. En we gedenken zijn optreden in een kerkgebouw, dat vaak iets hoger ligt dan de omgeving. Plaatsen van ontmoeting tussen beneden en boven.
Door te luisteren naar Jezus krijgen we inzicht in het grote verhaal van de mens, en mogen we geloven dat het leven na onze laatste aardse ademhaling niet voorbij is. Dat geloof mag ons verblijden in het hier en nu, en zeker in de Goede Week en de Paastijd bij uitstek de tijd waarin we iets ingefluisterd krijgen van het mysterie van ons geloof.
Jim Schilder sss, Opbouw van het Volk Gods, 2026 nummer 2